Zeynep Stefan: Hedging maliyetli midir? - 2022

Zeynep Stefan: Hedging maliyetli midir? – 2022



Genel bir durağan düşünce vardır, Hedging pahalıdır diye.

Yanlış bir genellemedir.

Neye bakılırsa pahalı yada ucuz?

Veya kimisine pahalı gelen diğerine ucuz gelemez mi?

Peki maliyetsiz hedging yok mu?

Hedging sistemleri yüksek maliyetli olabilir, kabul edilebilir bir maliyette de olabilir veya maliyetsiz de olabilir.

Neye nazaran değişmektedir peki bu maliyet?

Genel olarak sonucunda söylemem gerekeni şimdi yazacak olursam; ne kadar yüksek garantili ve basit ulaşılabilir amacı olan bir Hedging mekanizması isteniyorsa, o denli pahalı olur. Bunu bir sigorta primi benzer biçimde düşünürsek, bir olayın tahakkuk ihtimali ne kadar yüksekse, hesaplanan prim o kadar yüksek olur.

Ancak bu maliyetler Hedge edilmek istenen varlığa gore değişkenlik gösterir. Günümüzde Türk Lirasını Dolar veya Euro’ya karşı Hedge etmenin maliyetleri yüksek olabilir, nitekim hem volatilite yüksek hem başka ekonomik ve politik faktörler mevcut.

Ancak örneğin petrole dayalı bir pozisyon Hegde etmek nispeten daha makul bedelle yapılabilir, nitekim oturmuş ve vadeleri bol hacimli bir piyasada Hedge için türev araçlara organize borsalarda ulaşmak oldukca daha kolaydır ve fiyatlar daha hacimli arz-istek dengelerinde kaynaklanır.

Daytanak varlığın fiziki spekleri, vadenin süresi, gaye fiyat ve volatilite şeklinde maliyeti direkt etkileyen faktörler mevcuttur. Beklentiler ve arzular her kurum yada bireyde farklılık gösterir, bu yüzden hem Hedge mekanizmaları aynı zamanda maliyetleri farklı olur.

Emtialar veya dövizlerde olması fark etmez, her vakit bir risk ve Hedge uzmanı kullanılması şarttır. Bu kişi tarafından bireyin yada kurumun detaylı MR’ı çekilip riskli noktalarını iyi tespit etmek ve ayrıca amaçları da iyi belirlemek icap eder.

Bunlar çerçevesinde değişik stratejiler önerilebilir, karışık sistemler illa en pahalısı olacak diye bir kaide yoktur. Bunlardan 1-2 hatta 3 tanesi bile Hedging sepetinde uygulamaya sokulabilir, böylece farklı sonuçlar görülebilir.

Konu bilinmediğinden dolayı tereddüt yada kaygı varsa, riskli pozisyonun bir kısmının Hedge edilmesi ile başlanmalıdır, daha sonra zaten faydaları görülünce Hedge edilen pozisyon büyütülmek istenecektir.

Maliyetler diye adlandırılan karşılık aslına bakarsak illa yatırılan bir mebla olmayabilir, yüksek volatilite veya faiz varsa sistemde farklılıklar yaratabilir. Mekanizmalarda bir teminat yatırmak gerekebilir, bazı sistemlerde ise bir prim ödemesi akabinde teminata gerek kalmayabilir. Bu yatırılan meblalar vade sonuna kadar geri dönebilir yani illa maliyet olacak diye bir konum yoktur. Hatta vade sonu beklenmeden bile hem fiziki hem Hedge pozisyonları kapatılabilir.

Çok rahat ücretsiz bir Hedge mekanizması örnek göstermek gerekirse; son aylarda sunulan KKM (Kur Korumalı Mevduat) aslen bir tezgahüstü Hedge üründür, parasız nakdi uzlaşmalı bir döviz alım opsiyonudur. TL yatırılıyor, kur yükselişine karşı garantisi var, vade nihayetinde kur ile ürem arasındaki farkı nakit olarak karşılıyor, kur düşerse ekstra kazanç yaratıyor nitekim piyasada daha düşük kurla daha fazla döviz alma fırsatı doğuruyor; tüm bunlara karşı hiçbir gider ödenmiyor. Genel ekonomiye faydası olup olmadığını burada tartışmıyoruz, sadece Hedge bazında değerlendiriyoruz.

Düşük maliyetli Hedging örneği vermek gerekirse; yağmur yağma ihtimaline karşı yanımıza şemsiye alırsak, maliyetimiz o şemsiyeyi bütün gün yanımızda taşımak olacaktır. Şemsiyeyi almazsak ve yağarsa, maliyetimiz tüm gün ıslak kalmak, moralimizin bozulması, kuru temizleme, vs olacaktır. Yağmur yağma ihtimalini şemsiye taşıyarak Hedge etmek ucuz bir tercih meselesidir. Kitabımın kapağındaki sarı şemsiye bu örneğe atıfta bulunmaktadır.

Basit ve pahalı bir Hedging örneği vermek gerekirse; fiziki altın alıp fiyat 1800 doların dibine inerse zarar görmek istemeyen ama üzerinde seyir ederse kazanmak isteyen bir yatırımcının bu isteğini Hedge etmesi için 1800 gaye fiyatlı satım opsiyonu alması birazcık pahalıya mal olabilir. Tabii kimisine göre pahalı olan bir başkasına ucuz gelebilir.

Kısaca, Hedging oldukca pahalıdır gibi bir yaklaşımın göreceli düşünülmesinde yarar var. Kişinin veya kurumun amacına gore bu maliyet artabilir yada azalabilir, hatta asla olmayabilir.