FÖŞ yazdı:  Savulun, son 15 senenin en şiddetli ayı pazarı başladı - 2022

FÖŞ yazdı:  Savulun, son 15 senenin en şiddetli ayı pazarı başladı – 2022



Geçen Cuma Integral TV’de sevgili arkadaşım ve  suç ortağım Dr Artunç Kocabalkan’la yaptığım söyleşide, gazetelere manşet olan  bir bomba patlattım: “ (FÖŞ) Rusya-Ukrayna savaşı sebebiyle ortaya çıkan ekonomik yaptırımların olumsuz etkilerine dikkat çekerken, “Bu kış dünya piyasalarında oldukça ciddi bir kış yaşanacak” ifadelerini kullandı. Rusya’nın Ukrayna’yı artık ele geçirmesi veya Batı’dan koparmasının laf konusu olmadığını, Avrupa’nın enerji ambargoları karşısında teslim olmayacağını belirten Yeşilada, “Ne Amerika’nin ne de Avrupa’nın Rusya’nın enerji şantajına boyun eğmesi beklenemez. Silah sevkiyatını artıracaklar ve bu kışı ne fedakarlık gerekirse gereksin katlanarak geçirecekler ve bu piyasa fiyatlamalarında yok. Rusya’nın da tek bir seçeneği var gübreden uranyuma kadar tekelinde olan ne varsa, bu tarz şeyleri kısarak şantaj yapmak bu şekilde karanlık bir noktaya geldik. Son 15 senenin ciddi ayı senaryolarından birinin yaşanacağına dair öngörümün kilit noktalarından biri bu”.

Bugün Pazartesi, ve benim tarihe geçecek ayı pazarı senaryomda kilit görevi oynayan değişkenlerinden biri 11 senelik zirve yaptı: Fed’in agresif bir ürem artışına imza atacağı beklentileri ABD tahvil getirilerinin de yükselmesine yol açtı. Amerika 10 senelik tahvil getirisi yüzde 3,5 seviyesinin üzerini kontrol ederek 2011’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı”.

Maalesef, Wall Street ve Londra’daki fon yöneticileri ekonomik ve siyasal arka planın ne denli mayınlı olduğunu anlamıyor. S&P500 ileriye dönük F/K bazında 20’yle muamele görürken, bizim de dahil olduğumuz Gelişmekte Olan Piyasalar  (GOP, Ülkeler = GOÜ)  pay ve tahvillerine Ağustos’ta $21 milyar taze sıcak para girdi.

Yatırımcılar, 21ci Yüzyılda her kez doğru çıkan, fakat artık geçerliliğini yitiren bazı “tema” (İngilizce:  narrative); şu demek oluyor ki hikayelerin etkisi altında. Yanılgıları sıralarsam, NİYE kış aylarında S&P500’tan başlayıp GOP’a, ordan da private equity (şirketleri halka açmadan hususi finansman sağlamak), M&A’ler ve artık bizim de dahil olduğumuz junk tahvillere değin riskli varlıkların sapır sapır döküleceğini görebiliriz. Kriptolardan artık bahsetmiyorum, Rahmetli Babaannem bana “Ulan it, birisi hakkındaki söyleyecek iyi bir şeyin yoksa çeneni kapa, yoksa sıcak maşayı popona yapıştırırım” diye öğretti.

  • 2000 senesinde o zamanki Fed başkanı Greeanspan’in buluş etmiş olduğu “Fed put’u” doğrusu riskli varlıklarda ne zaman sert kıymet kayıpları olsa, mali krizden korkan Fed’in derhal para basarak devreye gireceği zımni vaadinin geçerli olduğuna inanıyorlar. Hayır, Fed artık finansal krizden korkmuyor. Çünkü, 2008 Büyük Finansal Kriz ve Covid-19 pandemi sarsıntısı sırasında piyasaları yatıştırmak için kullandığı vasıta sayısını öylesine genişletti ki, para politikasını gevşetmeden mali krizleri önleyebiliyor. Örneğin, gidip doğrudan junk tahvil alıyor, zordaki şirketlere direkt kredi veriyor. Bir başka deyişle, S&P500  %25 düşse de, Fed parasal sıkılaştırmadan vazgeçmez.
  • 2008 Büyük Finansal Krizi’nden bu yana merkez bankalarının (MB) en büyük korkusu DEFLASYON oldu. Japonya örneğinde deneyim ettiğimiz benzer biçimde, deflasyon MB’nın tedavi etmeyi bilmedikleri bir hastalık. Halbuki, artık deflasyon dönemi geride kaldı. Dünyayı bekleyen korku 1970’ler benzeri stagflasyon.
  • ABD’yi yatağa düşüren elim 9/11 faciasında bile mali varlıklar jeo-politik riskleri fazlaca kısa vakit, takriben 3-6 ay arasında iskonto ediyor. Sonra, F/K’lar trend değere geri dönüyor. Yatırımcılar Ukrayna Savaşı’nı geçici bir risk olarak fiyatlıyor. Bu öylesine yanlış ki. Batı, Ukrayna’nın Donbass’ta karşı saldırısından sonrasında “kan kokusu” aldı. SSCB’nin dağılmasından bu yana Rusya’ya en büyük darbeyi vurma fırsatı sezdi. Putin iktidardan devrilip, bir nesil boyunca Rus milleti yayılmacı emellerinden vazgeçinceye kadar bastıracaklar. Aynı gözlemi Çin için de yapabilirim. Uzmanların çoğu artık ikna oldu, konut krizini halletmek oldukça zor. Çin, bu yüzden 5-10 sene sürecek bir duraksama dönemine girdi. Xi Jinping halka ekonomik durgunluğu unutturmak için Tayvan’da macera arayabilir. Özetle artık jeo-stratejik risk primi son 30 yılın zirvesinde, fakat yansımasını ne CDS, ne de VIX’ye görmek mümkün.
  • Yatırımcılar konsensus tahminlere bakarak S&P500’de kar büyümesinin ürem artışından fazla zarar görmeyeceğini düşünüyor. Eyvallah. Çok fazla teknik detay girmeyeceğim, fakat S&P500 ve global borsalarda kote şirketlerin büyük çoğunluğunun fiyat atama gücüne sahip olduğu varsayımıyla, stagflasyonda dahi karların fazla daralmayacağını kabul edelim. Ama şu şekilde bir sıkıntı var, o karları bugüne indirgediğimiz ürem payı olması gerekenden düşük tahmin ediliyor.

 

Şimdi gelelim bu yanılgıların riskli piyasaları nasıl olumsuz etkileyeceği sorusuna yanıt bulmaya:

Size Pazar günü Financial Times’tan çevirdiğim bir haberden kısa bir replik vereyim:   “Financial Times’ın “Initiative on Global Markets at the University of Chicago’s Booth School of Business” ortaklığı ile gerçekleştirdiği ekonomistler anketine nazaran, Fed siyaset faizi en az %4’e çıkacak ve 2023 sonuna kadar o düzeyde seyredecek….. Ankete katılan 44 ekonomistten takriben %70’i Fed politika faizinin %4-5 içinde doruk yapacağını öngördü. %20 ise faizin daha da yükselmesi icap ettiğini ifade etti”.

Bu paragrafta üstünde durulması ihtiyaç duyulan en temel nokta şu:  Fed 2023 senesinde ürem indirmez, AMA 2024 senesinde da indirmez. Herhangi bir şirketin 10 senelik karını  bir kağıda yazın, sonrasında şu eksersizi yapın:

  • Önce, “bölen” bölümüne  2023 yılı sonuna Fed faizi olarak %4, ilerleyen yıllar için %3’ten %2’ye kadar inen rakamlar yazın.
  • Sonra, bölen kısmına 2025 yılı sonuna kadar faizi %4 koyun, peşinden %3—%2 diye azaltarak gidin.

Şirketin karındaki farkı görünce kafayı yiyeceksiniz. Kabul ederim, Fed faizi, hatta 2 senelik ABD DİBS faizi şirket karlarını iskonto etmek için doğru değişken olmayabilir. 10 senelik DİBS getirisini kullanmak lazım. Normalde de, Fed oldukça sıkı  para politikası uygularsa,  getiri eğrisinin eğimi terse döner. Yani, kısa vadeli faizler yükselirken, uzun vadeli faizler düşer.

Bu korelasyona  itirazım yok. Fakat, 10 yıllık DİBS getirisinin en az 2025 yılı sonuna kadar yükseleceğine dair 2 kuvvetli argumanım var:

  • 2008’den bu yana BoJ ve AMB’nın olumsuz faiz uygulamaları “arbitraj” kanalıyla Amerika DİBS’e ek istek yaratarak, getirileri yapay olarak düşük tuttu.  Artık o arbitraj sonlandı.
  • Piyasa hala belki de 10 yıl sürecek Fed ve AMB’nın bilanço daraltma sürecinin DİBS pazarında yaratacağı sarsıntıyı kavramadı. Eğer hükümetler yapısal bütçe açıklarını beklenmedik seviyede kesmezlerse, DİBS stoğu minimum 10-15 sene daha büyüyecek. Çin ve Rusya talebi kesildi. Şimdi Fed ve AMB  alıcı olmaktan vazgeçmiş olduğu gibi, 2024 gibi ellerindeki DİBS’i piyasaya sürerek arzı daha da artıracaklar. Çaktınız mı?

Tamam, S&P5400 battı, peki GOP’a ne oluyor?  Bu sual yılda yüzmilyonlarca dolar bonus kazanan üstün deha fon yöneticisinin kafasını karıştırıyor. Bir önceki makalemde yazdım:   Bu kez ekonomik sarsıntının merkezi Gelişmiş Ülkelerde, GOÜ kuvvetli çıkar, firma karları daha azca zarar görür, fonları GOP’a yatıralım diye bir düşünce var. YAN-LIŞ.  Amerika-AB-Çin ekonomileri eş zamanlı yavaşlarken GOÜ’in ihracata dayalı gelişme modeli durgunluğa neden olur. Ek olarak, eğer Fed ve MB’nın bir ihtimal 10 sene sürecek bilanço daraltma dönemi dünya pazarında dolar ve Euro sıkıntısı yaratacaksa, GOÜ MB tinsel koşullar parasal gevşeme gerektirse de, cesaret edemez, yoksa döviz kurları ağır dayak yer. Sonuç?  GOÜ’de para politikası gerekenden daha sıkı duracak.  Global yavaşlamayla birlikte, GOÜ şirketleri umulandan fazlaca daha azca kar edecekler.

Bu kadar da değil. Tüm GOÜ Hazine ve şirketleri burnuna kadar dolar ve Euro borca gömülmüş. Dolar ve Euro uzun seneler sürecek  yükseliş trendine girdiyse, iktisat de eskisi kadar ciro üretmiyorsa, bu borç ödenmez. Bir oldukca döviz borçlu firma tahvillerde temerrüte gider, bir ihtimal bir düzine mali göstergeleri kırılgan GOÜ de iflas eder.

 

Oyun sona erdi, Monşerler, Sirler, Mistırlar.   En az bir yıl hiçbir riskli varlıkta para kazanılamayacak.

 

FÖŞ

 

FÖŞ yazdı:  Dünya ekonomisinin  önlenemez düşüşü

 

FÖŞ Artunç Kocabalkan’a anlattı:  Dört nala global ayı pazarına gidiyoruz

 

 

FÖŞ ile alakalı basında çıkan haberler

Book of Ra