Fed’i sadece FÖŞ anlıyor bu dünyada - 2022

Fed’i sadece FÖŞ anlıyor bu dünyada – 2022



Güzel ülkemiz  “Benden sonrasında kıyamet” anlayışıyla elindeki son kuruşu ve kredi kartını limitine kadar harcayarak yazın keyfini çıkartıyor. Öte yanda da zamanı bir Omicron dalgası ortasındayız, gariban sessizce defnediliyor. Türk tıp toplumunun biri olan üyeleri ile yakın i·lişki içinde olduğum için (temas o kadar yakın ki, beşi silah ruhsatı aldı, üçü de korumayla  dolaşıyor), Omicron’un ancak özTürk kanından gelenlerde yarattığı yan etkiyi öğrendim:  Sorgulama duyusunu baskılıyor, hastada “He ya..Olur vallahim” duygusu hakim oluyor. Bu yan etkinin en vahim tezahürü bir ekip kanaat önderlerinin Putin’in TL ve RTE’yi ipten almak için bolca dolar göndereceği yorumları. Bu öngörü o denli eblehçe ki, eğer konu kıtlığı yaşamazsam, üzerinde makale yazmayacağım.

Velakin iş bu aşağıda yazdığım makaleyi dikkatle okursanız, Putin valdesinin çeyizini de yollasa  ekonominin mokoko kaderinden kurtulamayacağını çakarsınız, ya da çakmazsınız, o vakit gidin PCR testi yaptırın.

Yılın ilk altı ayında %20 tokat yiyen S&P500  Temmuz’da devasa bir ralli sergilerken, aynı dönemde bütün dünya için baz borçlanma faizi görevi oynayan Amerika 10 sene vadeli DİBS’in getirisi 70 baz puan filan düştü. Nedeni?  Çok rahat, vadeli işlemler piyasaları Fed’in 2023’ün ikinci yarısında bir kere daha faizleri indireceğini fiyatlıyor. Neden fiyatlıyor?  Çünkü, “the addicted are worse than the rabid”…Yani alışmış kudurmuştan beterdir. İki temel mantık hatası yapılıyor:

BİR, gelecek  Filips Eğrisine bakılırsa okunuyor. Yani, Amerika resesyona girerse, enflasyon da düşer anlayışı hakim.

İKİ, 2000 yılından bu yana en ufak bir piyasa mızıklanmasında hemen para basan Fed yeniden aynı şeyi meydana getirecek beklentisi yaygın.

Ahh, ahh, oldukça aradım Wall Street’in dev fon ağalarını, “Yanlış yapıyorsunuz, sonbaharda poponuzda şemsiye açılacak..” diye yakardım, ama bana güldüler. Neyse, hiç olmazsa size anlatayım derdimi.

İlkin, bu enflasyon istek ağırlıklı değil. Tedarik zincirlerinde kırılma, gıda-enerji şokları benzer biçimde arz-yönlü unsurlarla coşuyor. En son 1970’lerde gördüğümüz bu tür enflasyonlar resesyon ortamında dahi kolay yatışmaz.

Diyeceksiniz ki, “FAO’ya gore, gıda tutarları bu senenin bütün hasılatını geri verdi, Brent de $93/varile geriledi. Manşet birkaç ay içinde durulur”.  Durulur, sonrasında yeniden menfaat. Çünkü, gıdada temel sıkıntı iklim değişikliği ve Ukrayna’nın kış hasatının savaş sebebiyle yetersiz kalması. Enerjide ise kimse arz darlığını ciddiye almıyor. IMF’ye göre, dünya ekonomisi 2023’te %2.5 civarında büyür, yani, enerji talebi de azca-çok bu orana paralel artar. Velakin, OPEC’te atıl kapasite mafiş. Yeşil ekonomiye dönen enerji devleri de yeni döşek yatırımlarını 5 senede %50 azalttı. Yavaş büyüyen öğrenci yetişecek arz dahi kıt. Zaten, kışın Putin Ukrayna Savaşı’nda taraf olmaktan caysın diye Avrupa’ya doğal gazı kesecek, fiyat iki misline çıkacak. Basit bir ekonomi kuramını naçizane hatırlatayım. Doğal gaz, petrol ve kömür kısmi olarak ikame ürünlerdir. Yani, birinin fiyatı arttığında ötekine talep artar. Özetle enerji fiyatlarında kalıcı bir gerileme beklemek pek akılcı değil.

Ama, büyük cehaleti son olarak bıraktım:  Amerika’de enflasyon en az 1.5 sene geçmişe nazaran “çok yüksek duracak”. Böyle ortamlarda beklentilerin iyi mi bozulduğunu Türkiye’den bilmeleri icap eder dev fon ağalarının. Ne demek isterim? Şu anda TL %20 kıymet kazanıp, global enerji fiyatları %20 düşse, enflasyon canavarının umurunda  olmaz, çünkü artık ekonominin oyuncuları enflasyonun devamlı yükseleceğine kanaat getirdiler. Yarına ilişkin bütün fiyat ve ücret planlamaları yükselecek enflasyona uyarlandı. Amerika de aynı noktada.

Devam edeyim, Fed ve AMB resesyondan tırsmaz. Çünkü, fazlaca klasik bir hastalıktır, tedavisi de basittir. Fed ve AMB resesyonla birlikte gelen mali krizlerden tırsar. Ama, piyasalarda mali kriz işareti yok. Aksine, dedim ya riskli varlıklar yeniden ralli yapıyor. Çin’de konut krizi, Gelişmekte Olan Ülkelerin (GOÜ) duyarlı olanlarında da ödemeler dengesi darboğazları var, ama bunların global düzleme yayılıp ABD’ye sirayet etmesi  benim hastalıklı dimam için dahi oldukça fantazi bir senaryo olur. Öte tarafta, Fed enflasyon beklentileri katılaşırsa, hedefe indirmek için ekonomiyi oldukça ağır bir durgunluğa sokmak zorunda kalacağını oldukca iyi biliyor. Kurumsal hafıza Carter enflasyonu ve peşinden başkan Volcker’in onu düşürmek için elinde balyozla ekonomiyi un-ufak ettiğini oldukca iyi hatırlıyor.

 

Sadede gelirsek, Fed 2023 yılı süresince ürem artıracak. Durun, daha bitmedi…2024 ve 2025 yılında da faiz indirimi yok.

Her sene TCMB swapları ve ticari krediler hariç $50 milyar borcu yenilemek zorunda olan güzel Türkiyem minimum 2 sene boyunca gittikçe yükselen finansman maliyetlerinin altında ezilecek.

Fazla derine girip Omicron bulaşmış amigdalaları aşırı yüklememek için  özetlemek gerekirse ekleyeyim: Dolar Endeksi’nde düzeltme olabilir, ama  trend yükseliş sürecek. Sebebi de fazlaca basit. Fed’in bilanço daraltması küresel dolar arzının daralması anlamını taşır. GOÜ mötüne kadar dolar borçlu, MB rezervlerinin %60’ı dolar, dünya ticaretinin de %65’i.  Bilanço daraltma ısınan motorda suyun azalması vaziyetleri. Arıza meydana getirecek dünya finansal sistemi, herkes dolara sığınacak.

Üfff…son zamanların ötesinde olmak ne zor?  Öylesine yalnızım ki.. Dün akşam Jay’i (Powell) arayıp Facetime’da dertleştim.  Elinde viski kadehi, gözleri yaşlıydı. “Ne yapayım koçum?” diyordu. “Bu Bernanke ve Yellen #+½‘larının başıma ördüğü çorabı çıkartamıyorum. Kimseyi Fed’in artık onları  kurtarmayacağına ikna edemiyorum”. “Boşver” kanka dedim,   “Paraya tapan, paranın cehenneminde yanar. Sen ver bir 100 puan, yetmezse, bir 100 daha, sonra bir 100 daha, anyayı konyayı anlasınlar.”

 

FÖŞ

 

FÖŞ-ANALİZ:  Cumhurbaşkanlığı yarışında hangi aday önde?

 

Şahap Kavcıoğlu Hem Özel Sektörü Yaktı, Hem AKP’yi!

 

Ha Çömez, ha Yeşilada! İkisi de FETÖ kaynaklı iftiralarla karşınızda..