Don’t cry for me Istanbul, hiperenflasyona girdin - 2022

Don’t cry for me Istanbul, hiperenflasyona girdin – 2022



İstanbul Ticaret Odası ölçümlerine bakılırsa, Eylül ayında 2 kıtanın incisinde hiper-enflasyona geçiş yaşandı. Pazartesi açılanacak TÜFE enflasyonu da %80’in üstünde seyrine devam edecek. Eğer enerji fiyatları veya döviz kurunda öngörülmeyen sıçrama gözlenmezse, baz etkisinden dolayı Ocak 2023’te YILLIK enflasyon düşüşe geçecek. Ancak, senelik enflasyonda gerçekleşecek düşüş, halkın  yüksek fiyatlardan çekmiş olduğu çileye deva olmayacak.

 

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine bakılırsa kentteki tüketici fiyatları geçen yıla bakılırsa yüzde 107,42 arttı.

Perakende fiyat endeksindeki senelik değişiklik (yüzde 107,42) Şubat 1998’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Enflasyon, aylık bazdaysa yüzde 6,06 arttı.

 

İstanbul’da tüketici tutarları ağustosta yıllık yüzde 99,91; aylık bazda da yüzde 2,29 artmıştı.

 

Pazartesi günü açıklanacak TUIK resmi TÜFE enflasyonunda da yükselişin sürmesi bekleniyor. BloombergHT anketine bakılırsa enflasyonun aylık yüzde 3,6, yıllık yüzde 84,5 olarak gerçekleşmesi planlanıyor.

Ankette piyasa katılımcılarına sene sonu enflasyon beklentileri de soruldu. Ağustos anket döneminde 14 kurumun alınması ile yılsonu enflasyon beklentisi yüzde 72,8 seviyesine yükselmişti, bu anket döneminde medyan beklenti yüzde 73,5 seviyesinde çıktı.

 

Reuters:  Son 24 senenin en yüksek enflasyonu geliyor

 

Son 24 senenin en yüksek enflasyon rakamı belirtildi. 11 ekonomistin alınması ile gerçekleştirilen anket verilerine nazaran Eylül ayı enflasyon tahmini beklentisi yıllık bazda yüzde 84,63 olarak ilan edildi. Söz mevzusu orana yakın düzen en son 1998 senesinde görülmüştü. Ankette aylık enflasyon tahmini sayıları yüzde 3,1 ile 4,1 arasında değişirken medyan enflasyon beklentisi ise 3,75 olarak gerçekleşti. 2022 sene sonu enflasyon tahmini beklentisi ise 72,25 olarak gerçekleşti.

 

Erdoğan’ın Şubat’ta enflasyon hızla gerileyecek vaadi tutar mı?

DÜNYA Yazarı Alaattin Aktaş yazdığı bir takım makalede baz etkisi nedeniyle, 2023 yılı boyunca TÜFE’nin gerileyebileceğin, hatta Mayıs’ta yapılması beklenen seçimler esnasında %30’lara erişebileceğini yazdı.   Ekonomi basınında fazlaca ses getiren bu çözümleme, organik olarak bir ekip varsayımlar bağlı. Ek olarak, “yaşam pahalılığının” reel göstergesi yıllık kısaca geçmiş enflasyonun düzeyi değil, aydan-aya yaşanan fiyat gelişimleri. Bakalım Aktaş 29 Eylül makalesinde nelere dikkat çekti.

“Aylar ilkin başlandı dile getirilmeye… Enflasyon aralıktan itibaren hız kesecek, diye. Doğru! Mevcut gidişata gore aylık enflasyon da, bağlı olarak yıllık enflasyon da hız kesecek. Bunu 26 Eylül’de ayrıntılı olarak yazdım; kasım nihayetinde yüzde 83-84’le tepe noktaya ulaşması beklenen yıllık enflasyonun, daha sonra hızlı bir geri çekilmeyle beş ay içinde nisan sonunda yüzde 35’lere kadar inebileceğini vurguladım.

Aktaş, geçmiş yılların ortalama enflasyonuna bakılırsa yapmış olduğu bu projeksiyonun bir öngörü olmadığını kaydettikten sonrasında, 2 senaryo daha sundu:

“Yıl sonu için yüzde 65-70 arası bir tahakkuk, eylül de dahil son dört ayda aylık yüzde 3’e yakın bir fiyat artışı demek.

Bu düzgüsel gidişatın oranları…

Ama ya bazı göstergeler birden farklılaşırsa…

Diyelim kur artışı birden hızlandı ya da petrol tutarları arttı yada şimdilerde asla hesapta olmayan gelişmeler ortaya çıktı. Artık aylık yüzde 3 enflasyon mumla aranır hale geldi. Aylık artışlar oldukca yükselir ve bu vaziyet eğer uzun sürerse tabii ki baz etkisi törpülenecek ve örneğin aralık ayında yıllık hesaptan 2021’in yüzde 13.58’i çıktığında yerine yüzde 3 dolayında bir oran değil de, belki yüzde 5, 6 veya daha yüksek bir oran girecek. Bu durumda elbette kasımdan aralık ayına geçişte senelik enflasyon hızındaki düşüş oldukça daha yavaş olacak. Aynı konum 2023’ün ilk aylarında da yaşanacak. Bu birinci ihtimal.

İkinci olasılık ise tam tersi bir durumun oluşması sonucunu doğurabilir. Enflasyonda hızlanmaya yol açacak etkenler ekim ve kasımla sınırı olan kalırsa zaten zirveye çıkılacak kasımda senelik artış oranı yüzde 83-84 değil de belki yüzde 90’ın üzerinde, hatta yüzde 100’ü aşacak halde oluşacak. Ve enflasyonu hızlandıran etkenler kısa süreli olur ve aralıktan itibaren hızla ortadan kalkarsa bu sefer baz tesiri oldukça daha belirgin olarak hissedilecek. Bu da hiç yabana atılmaması gereken bir ihtimal olarak karşımızda duruyor.

 

Ve sonunda:  “Ancak fiyatlar yukarı çıktı bir kere… Ayrıca ne bu aylardaki artışla oluşan fiyatlar geriledi, ne de bu oranlarla uyumlu bir gelir artışı yaratıldı.

 

Hesaplamadan yüksek oranın çıkıp yerine düşük oranın girmesine dayalı “yıllık oran gerilemesi” kendimizi iyi hissetmemizi sağlayabilir. Ama dün de anlattığım benzer biçimde bu, yaşam pahalılığının sona erdiği anlamına doğal ki gelmeyecektir”.

FÖŞ’ün 2023 Tahminleri: Enflasyon Düşmez, Dış Açık Daralmaz!

 

SAMEKS Eylül’de ekonomik aktivitenin hızlandığına işaret etti

 

Ağustos ayında rekor dış tecim açığı: 11,2 milyar dolarla dış ticaret açığı senelik yüzde 160 genişledi!

Book of Ra